Rreth 2 miliardë euro jashtë sistemit bankar të Kosovës

Paratë që qarkullojnë jashtë sistemit bankar të Kosovës, nga njohës të çështjeve bankare konsiderohen të jenë mjaft të larta. Sipas përllogaritjeve të tyre dhe hulumtimeve të bëra nga mekanizmat financiarë vendorë dhe ndërkombëtarë, këto mjete mund të arrijnë shifrën e rreth 2 miliardë eurove. Ekonomia joformale në Kosovë në rreth 35 për qind, ishte njoftuar edhe nga udhëheqësit e qeverisë dhe institucionet financiare ndërkombëtare. Ata kanë deklaruar më parë se 400 deri në 500 milionë euro nuk arkëtohen gjatë vitit nga arka e shtetit. Profesori i lëndës Analiza Ekonomike e së Drejtës në Fakultetin Juridik, Mejdi Bektashi thotë për Radion Evropa e Lirë se pasojat e mbajtjes së parave jashtë sistemit bankar janë të mëdha. “Qarkullimi i parave të gatshme që nuk kalojnë nëpër kanalet legale në Kosovë është mjaft i lartë. Në radhë të parë kjo ndodh për shkak të informalitetit në ekonomi që tek ne është në nivele të larta dhe sipas disa studimeve ndërkombëtare llogaritet të jetë diku rreth 30 deri në 35 për qind të vlerës bruto të produktit vendor ose shndërruar në vlera absolute llogaritet të jetë diku rreth 2 miliardë”. “Pasojat janë të larta duke filluar nga zvogëlimi i buxhetit, sepse kur paraja nuk kalon në sistemin e fiskalizimit nuk paguhet tatimi mbi vlerën e shtuar, si dhe të gjitha taksat e tjera”, thekson Bektashi. Shumë biznese në Kosovë vazhdojnë t’iu shmangen detyrimeve tatimore, duke krijuar evazion fiskal, krim të organizuar dhe dëmtim të buxhetit të Kosovës, njëherësh çrregullim të tregut të lirë kosovar, thonë ekspertë të fushës. Në këtë rast përmes ekonomisë informale, thekson Bektashi, po goditet edhe buxheti i vendit edhe standardi jetësor i çdo qytetari të Kosovës. “Arsyet për ekzistencën e kësaj ekonomie që ndërlidhet me përdorimin e parave të gatshme janë të ndryshme, duke filluar nga mosfunksionimi efikas i sistemit tatimor, që nënkupton mosfiskalizimin e plotë të sistemit të pagesave, pastaj traditës për të pagur me para me ‘cash’ dhe zhvillimit jo të mjaftueshëm të sistemit elektronik të pagesave, që viteve të fundit ka një zhvillim, por që në raport me vendet e zhvilluara është larg dëshirave”, thotë Bektashi. Në anën tjetër, Milazim Abazi, njohës i sistemit bankar, thotë se krahasuar me vitet e kaluara Kosova ka arritur të disiplinojë qarkullimin e parasë, por ende ka raste të qarkullimit të parasë jashtë sistemit bankar. Ai shton se qarkullimi i parave jashtë sistemit bankar është i dëmshëm për ekonominë në përgjithësi. “Vetë qytetarët duhet të vetëdijesohen që përdorimi i parasë ‘cash’ është i rrezikshëm edhe për atë që i pranon edhe ai që paguan, pasi përballohet me rreziqe të shumta, siç janë para të dyshimta, para false dhe para nga krimi i organizuar”, thotë Abazi. Ndërkohë, brenda sistemit bankar, sipas raportit të fundit të Bankës Qendrore thuhet se asetet e sektorit bankar në mars të këtij viti kanë shënuar rritje vjetore prej 8.0 për qind, duke arritur në 3.67 miliardë euro. Rreth dy milionë llogaritet të jetë numri i klientëve në dhjetë bankat komerciale në Kosovë. Sektori financiar dhe bankar në Kosovë, pothuajse është sektori i vetëm që për çdo vit rezulton me performancë të qëndrueshme dhe stabël. Aktiviteti i bankave komerciale, si një nga sektorët më fitimprurës në Kosovë, dominohet nga kreditë, afati i maturimit të të cilave mund të jetë deri në 15 vjet, varësisht nga lloji i kredisë.

Artikulli paraprakKush e zgjedh mandatarin e qeverisë së Kosovës?
Artikulli tjetërBE: Luftoni drogën dhe krimin e organizuar